مقالات
اندازه‌شناسی قانونی در عصر دیجیتال
دستگاه‌های اندازه‌گیری، فراتر از دستگاه فیزیکی

روزگاری بود که تلفن تنها یک وسیله برای تماس گرفتن بود. امروزه، تقریباً همه یک گوشی هوشمند دارند که می‌توان از آن به‌عنوان دوربین، کنسول بازی، نقشه و خیلی کارهای دیگر استفاده نمود. اگر کاربری قابل حمل نیاز باشد، تنها نیاز است تا یک برنامک نصب گردد. بنابراین جای تعجب نیست که این روند در حال ورود به دنیای اندازه شناسی قانونی
 
(Legal Metrology) است.

یک نمونه مرتبط، مدیریت تراکنش‌های تجاری برای استفاده عمومی در ایستگاه‌های شارژ وسایل نقلیه برقی، یا دقیق‌تر بگوییم، تجهیزات تأمین برق وسایل نقلیه برقی (EVSE) است. برنامه «ارزیابی نوعی ملی» شورای ملی اوزان و مقیاس‌های کشور آمریکا، چندین گواهی‌نامه ارزیابی نوعی برای EVSEهایی صادر کرده است که از تلفن همراه مشتری به‌عنوان نشان‌دهی اصلی اندازه‌گیری انرژی استفاده می‌کنند. اتحادیه اروپا همچنین در حال اصلاح دستورالعمل‌های دستگاه‌های اندازه‌گیری (MID) خود است تا این قابلیت را در EVSE (تجهیزات تأمین برق وسایل نقلیه الکتریکی) و همچنین برای استفاده عمومی‌تر در سایر انواع دستگاه‌های اندازه‌گیری مانند کنتورهای گاز، کنتورهای برق و پمپ‌های سوخت گاز طبیعی فشرده (CNG) امکان‌پذیر کند.
این فناوری امروزی نه تنها تلفن همراه مصرف‌کننده، بلکه ارتباطات با سرورهای مجزای ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی را نیز در بر می‌گیرد. اغلب، دستگاه‌های اندازه‌گیری (همه چیز از حسگر تا نشان‌دهنده یا چاپ‌خروجی) و عملکرد آن در چندین دستگاه توزیع شده است که همیشه برای بازرسی در دسترس یا تحت کنترل ارائه‌دهنده خدمات نیستند. این زنجیره‌ای از دستگاه‌ها (شامل دستگاه‌های مجازی) است که هر کدام بخشی از عملکرد اندازه‌گیری را انجام می‌دهند.
کنترل قانونی این سامانه‌های پیچیده باید نه تنها عملکرد اندازه‌گیری، بلکه اقدامات امنیتی اجراشده و جنبه‌هایی مانند در دسترس بودن منابع را نیز در نظر بگیرد. کل زنجیره از حسگر تا نشان‌دهنده (صفحه‌نمایش یا چاپ‌خروجی) باید ارزیابی شود. برای صدور گواهی‌ نمودن چنین دستگاه اندازه‌گیری‌ای برای کاربردهای اندازه‌گیری قانونی، ضروری است که دیگر دستگاه‌های اندازه‌گیری به عنوان دستگاه‌هایی با ظاهر فیزیکی در نظر گرفته نشود، بلکه به صورت مجموعه‌ای از کارکردهای دارای اهمیت اندازه‌شناختی دانسته شوند. تاکنون، یک مقام صدور گواهی ممکن بود بگوید: «این دستگاه یک صفحه نمایش و یک چاپگر دارد.» اکنون ممکن است بگوییم: « دستگاه، نشان‌دهی و چاپ‌خروجی ارائه می‌دهد». تمرکز بر عملکرد کمک می‌کند بخش‌های دارای ارتباط اندازه‌شناختی در دستگاه‌ها شناسایی شوند، خواه این عملکرد توسط سخت‌افزار (یعنی یک وسیله فیزیکی) یا توسط نرم‌افزار (مثلاً یک برنامه یا سرویس ابری) ارائه شود. بنابراین آشکار می‌شود که این گوشی هوشمند مصرف‌کننده نیست که نمایش را ارائه می‌دهد، بلکه برنامه‌ای است که روی گوشی هوشمند در حال اجراست. خود گوشی از نظر اندازه‌گیری بی‌ارتباط است.

پیچیدگی این دستگاه‌های ترکیبی بسیار بیشتر از یک وسیله واحد است. این موضوع تأثیر عمده‌ای بر امنیت عملکرد اندازه‌گیری و داده‌های اندازه‌گیری دارد. بدون اقدامات امنیتی مناسب، این سامانه‌های پیچیده ممکن است فرصت‌هایی برای تقلب ایجاد کنند. حیاتی است که تولیدکنندگان این سیستم‌ها اقدامات مناسب را برای محافظت از نرم‌افزار و داده‌ها انجام دهند، خواه روی وسیله‌هایی باشد که تحت کنترل آن‌هاست یا نه. چنین اقدامات امنیتی ممکن است شامل رمزگذاری، ردیابی حسابرسی، تشخیص عیب فیزیکی وسیله، پروفایل‌های کاربری و سایر اقدامات مبتنی بر فناوری روز و همچنین رفع اشکالات و به‌روزرسانی‌های امنیتی منظم باشد.

لینک خبر:
https://www.nist.gov/news-events/news/2025/07/legal-metrology-meets-digital-age

تهیه کننده: یسری طاهری، کارشناس مرکز اندازه شناسی، اوزان و مقیاس ها